Δύο ποτάμια κατευθύνονται προς έναν ναό για να τον καταστρέψουν. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, τότε εμφανίζεται ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, χτυπά τον βράχο και τα νερά χάνονται μέσα στη γη. Το περίφημο θαύμα των Χωνών τιμά σήμερα, Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία.
Παράλληλα τιμώνται η Αγία Καλοδότη η Μάρτυς, οι Άγιοι Ευδόξιος, Ρωμύλος, Ζήνων και Μακάριος, οι Έντεκα Χιλιάδες Μάρτυρες και οι Χίλιοι Εκατόν Τέσσερις Στρατιώτες Μάρτυρες και ο Άγιος Βίβος ο Οσιομάρτυρας.
Το θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις Χώνες
Η παράδοση τοποθετεί το θαύμα στη Φρυγία της Μικράς Ασίας, κοντά στις αρχαίες Κολοσσές. Εκεί υπήρχε πηγή που θεωρούνταν θαυματουργή και δίπλα της είχε ανεγερθεί ναός αφιερωμένος στον Αρχάγγελο Μιχαήλ.
Στο ιερό ασκήτευε ο Άρχιππος, ο οποίος, σύμφωνα με το Συναξάρι, είχε αφιερώσει τη ζωή του στην προσευχή και τη διακονία του ναού.
Η φήμη του προσκυνήματος προκάλεσε την εχθρότητα ειδωλολατρών της περιοχής. Για να το καταστρέψουν, εξέτρεψαν τη ροή δύο ποταμών και έστρεψαν τα ορμητικά νερά επάνω του.
Ο Άρχιππος παρέμεινε στον ναό και προσευχήθηκε. Τότε, κατά την εκκλησιαστική παράδοση, εμφανίστηκε ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και χτύπησε με τη ράβδο του τον βράχο. Μια μεγάλη σχισμή άνοιξε και τα νερά διοχετεύθηκαν μέσα της, αφήνοντας το ιερό ανέπαφο.
Με το γεγονός αυτό συνδέθηκε στην παράδοση και η ονομασία Χώνες, από τη «χώνευση» των νερών στη γη, αν και ιστορικά η προέλευση του τοπωνυμίου είναι πιο σύνθετη.
Η εορτή έμεινε γνωστή ως «Ανάμνηση του εν Χώναις θαύματος του Αρχιστρατήγου Μιχαήλ» και είναι μία από τις σημαντικές ημέρες τιμής του Αρχαγγέλου, πέρα από τη μεγάλη Σύναξη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ στις 8 Νοεμβρίου.
Οι Άγιοι Ευδόξιος, Ρωμύλος, Ζήνων και Μακάριος
Στις 6 Σεπτεμβρίου τιμώνται επίσης οι Άγιοι Ευδόξιος, Ρωμύλος, Ζήνων και Μακάριος, μαζί με μεγάλο αριθμό Μαρτύρων.
Ο Ευδόξιος, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ήταν υψηλόβαθμος αξιωματούχος και χριστιανός κατά την εποχή των διωγμών. Όταν κλήθηκε να αρνηθεί την πίστη του και να θυσιάσει στα είδωλα, αρνήθηκε και οδηγήθηκε στο μαρτύριο.
Με τη μνήμη της ημέρας συνδέονται επίσης οι Έντεκα Χιλιάδες Μάρτυρες και οι Χίλιοι Εκατόν Τέσσερις στρατιώτες, οι οποίοι, σύμφωνα με τη συναξαριακή παράδοση, μαρτύρησαν για τη χριστιανική τους πίστη.
Οι λεπτομέρειες για τις πολυάριθμες αυτές ομάδες Μαρτύρων είναι περιορισμένες, όμως η κοινή μνήμη τους διατηρήθηκε στο εορτολόγιο.
Η Αγία Καλοδότη η Μάρτυς
Η Εκκλησία τιμά σήμερα και την Αγία Καλοδότη τη Μάρτυρα.
Για τη ζωή της έχουν διασωθεί λίγες πληροφορίες. Το όνομά της καταγράφεται στη συναξαριακή παράδοση μεταξύ των χριστιανών που υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο αρνούμενοι να εγκαταλείψουν την πίστη τους.
Το ιδιαίτερα σπάνιο σήμερα όνομα Καλοδότη διατηρήθηκε έτσι επί αιώνες μέσα από τη λειτουργική μνήμη της Αγίας.
Ο Άγιος Βίβος ο Οσιομάρτυρας
Στο σημερινό εορτολόγιο περιλαμβάνεται επίσης ο Άγιος Βίβος ο Οσιομάρτυρας.
Και στην περίπτωσή του οι βιογραφικές πληροφορίες που έχουν φτάσει έως τις ημέρες μας είναι περιορισμένες.
Η Εκκλησία τον τιμά ως ασκητή που επισφράγισε την ομολογία της πίστης του με μαρτυρικό θάνατο, συνδυάζοντας έτσι τις δύο ιδιότητες που εκφράζει ο τίτλος «Οσιομάρτυρας»: τη μοναχική άσκηση και το μαρτύριο.
Το Ευαγγέλιο της ημέρας – Η παραβολή των βασιλικών γάμων
Στην Κυριακή ΙΔ΄ Ματθαίου ο Χριστός αφηγείται την παραβολή ενός βασιλιά που ετοιμάζει γάμο για τον γιο του και καλεί τους προσκεκλημένους στο μεγάλο δείπνο. Εκείνοι όμως αδιαφορούν: άλλος πηγαίνει στο χωράφι του, άλλος στις δουλειές του, ενώ κάποιοι κακοποιούν και σκοτώνουν τους απεσταλμένους του βασιλιά.
Τότε η πρόσκληση ανοίγει σε όλους. Οι υπηρέτες βγαίνουν στους δρόμους και συγκεντρώνουν όσους βρίσκουν, ώσπου η αίθουσα γεμίζει.
Ένας καλεσμένος, όμως, εμφανίζεται χωρίς το κατάλληλο ένδυμα και απομακρύνεται.
Η παραβολή καταλήγει στη φράση: «Πολλοί γαρ εισί κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί». Το μήνυμα είναι ότι η πρόσκληση απευθύνεται σε όλους, αλλά δεν αρκεί απλώς να τη δεχθεί κανείς· απαιτείται και η αντίστοιχη στάση ζωής.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ιστορία των Χωνών στηρίζεται σε μια εντυπωσιακή εικόνα: το νερό που προοριζόταν να καταστρέψει έναν τόπο εξαφανίζεται μέσα στον ίδιο τον βράχο. Ανεξάρτητα από το θαυματουργικό στοιχείο της συναξαριακής αφήγησης, στο κέντρο της βρίσκεται ο Άρχιππος, ένας άνθρωπος που βλέπει το κύμα να έρχεται και δεν εγκαταλείπει τη θέση του.
Και δίπλα σε αυτή την ιστορία, η σημερινή ευαγγελική παραβολή μιλά για ανθρώπους που δέχονται μια πρόσκληση αλλά επιλέγουν να την αγνοήσουν. Δύο διαφορετικές αφηγήσεις με έναν κοινό άξονα: η πίστη, τελικά, δεν κρίνεται μόνο από όσα δηλώνει κανείς, αλλά κυρίως από το πώς στέκεται όταν έρχεται η στιγμή να απαντήσει.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Βίβος, Βιβή
- Ευδόξιος, Ευδοξία
- Ρωμύλος, Ρωμυλία
