Συνήγορος του Πολίτη: Ο καθημερινός αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα – «Ανεπίλυτα ζητήματα»

Έλλειψη προσβασιμότητας, ψηφιακός αποκλεισμός, μη ένταξη σε κοινωνικά προγράμματα, μειωμένη υποστήριξη στην εκπαίδευση, περικοπή δαπανών, ιδιωτικές δομές με ελλιπείς συνθήκες φροντίδας και σοβαρά ζητήματα επιβίωσης. Αυτά είναι ορισμένα μόνο από τα ευρήματα που καταγράφονται στην Ειδική Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη (ΣτΠ), με θέμα τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Η έκθεση που δημοσιεύθηκε προ […]

The post Συνήγορος του Πολίτη: Ο καθημερινός αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα – «Ανεπίλυτα ζητήματα» appeared first on iEidiseis.

Έλλειψη προσβασιμότητας, ψηφιακός αποκλεισμός, μη ένταξη σε κοινωνικά προγράμματα, μειωμένη υποστήριξη στην εκπαίδευση, περικοπή δαπανών, ιδιωτικές δομές με ελλιπείς συνθήκες φροντίδας και σοβαρά ζητήματα επιβίωσης. Αυτά είναι ορισμένα μόνο από τα ευρήματα που καταγράφονται στην Ειδική Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη (ΣτΠ), με θέμα τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.

Η έκθεση που δημοσιεύθηκε προ ολίγων ημερών, σκιαγραφεί με σαφήνεια ότι τα άτομα με αναπηρία στην Ελλάδα, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πληθώρα προβλημάτων, που καλύπτουν σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητάς τους. Προβλήματα τα οποία σε μεγάλο βαθμό, εξακολουθούν να παραμένουν ανεπίλυτα και εν πολλοίς οφείλονται σε έλλειψη βούλησης και σχεδιασμού.

Εθνική Στρατηγική

Όπως σημειώνεται στην έκθεση, το 2017, η ελληνική Πολιτεία, νομοθέτησε μηχανισμό για την εξωτερική, ανεξάρτητη παρακολούθηση της εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Αυτή η αρμοδιότητα ανατέθηκε στον Συνήγορο του Πολίτη.

Βάσει όσων αναγράφονται, μια ιδιαιτέρως σημαντική εξέλιξη το 2024, σε ότι αφορά την εφαρμογή της σύμβασης, αποτέλεσε η σύνταξη της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030.

Προσβασιμότητα

Σε ότι αφορά την προσβασιμότητα, ο ΣτΠ σημειώνει μεταξύ άλλων πως αναφορικά με το δομημένο περιβάλλον και τις κτιριακές υποδομές, «η έλλειψη προσβασιμότητας δυσχεραίνει ουσιωδώς την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία και υποβαθμίζει την ποιότητα της ζωής τους…».

Συχνά, αυτές οι ελλείψεις προσβασιμότητας, οφείλονται σε δυσκολίες τεχνικού χαρακτήρα «που πρέπει να επιλυθούν (π.χ. κλίση εδάφους, ρυμοτομική γραμμή και πλάτος διαμορφωμένων πεζοδρομίων), άλλες φορές όμως, η διασφάλιση της προσβασιμότητας είναι ζήτημα οργάνωσης, σχεδιασμού, και εν τέλει βούλησης για τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων για την υλοποίησή της».

«Ο αστικός σχεδιασμός οφείλει να εξελιχθεί»

Ο ΣτΠ έλαβε αναφορές που αφορούσαν μεταξύ άλλων, προβλήματα προσβασιμότητας ατόμων με αναπηρία και ηλικιωμένων ανθρώπων σε παραδοσιακούς και ορεινούς οικισμούς.

Είναι ενδεικτικό, ότι όπως σημειώνεται, «ο Συνήγορος διαμεσολάβησε, κατόπιν αιτήματος, για επαναφορά οδού σε ορεινό οικισμό στην κατάσταση που ήταν παλαιότερα, δηλαδή πλακόστρωτο με σκαλοπάτια, προκειμένου να είναι δυνατή η πρόσβαση πεζή σε καταστήματα, αγροτικό ιατρείο κλπ, από ηλικιωμένα και εμποδιζόμενα άτομα».

Άλλωστε, δεδομένου του μεγάλου πληθυσμού σε ηλικίες άνω των 60 ετών σήμερα, καθώς και του ορεινού ανάγλυφου της χώρας μας, «είναι σαφές ότι ο αστικός σχεδιασμός οφείλει να εξελιχθεί, συμπεριλαμβάνοντας τις ιδιαίτερες απαιτήσεις και αυτής της ευάλωτης ηλικιακής ομάδας».

«Οι καρέκλες βρίσκονται πάνω στην όδευση τυφλών»

Ο Συνήγορος εξέτασε επίσης αναφορά που αφορούσε την κατάληψη των οδεύσεων τυφλών, εξαιτίας της υπέρμετρης ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων και κατασκευών των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος που βρίσκονται στα σοκάκια της παλαιάς πόλης του Ναυπλίου.

Πράγματι, έπειτα από αυτοψία που πραγματοποιήθηκε, διαπιστώθηκε ότι «σε στενά δρομάκια παρατηρήθηκε ότι τα τραπεζοκαθίσματα ήταν τοποθετημένα ακριβώς στο όριο της όδευσης και, σε κάποιες περιπτώσεις εκατέρωθεν αυτής, με αποτέλεσμα, όταν κάθονται οι πελάτες, οι καρέκλες να βρίσκονται πάνω στην όδευση».

Κι όλα αυτά, ενώ «η νομοθεσία για την κυκλοφορία πεζών στους κοινόχρηστους χώρους οικισμών, ορίζει ρητά ότι οι οδεύσεις τυφλών θα πρέπει να μένουν ελεύθερες».

«Αδύνατη η απρόσκοπτη μετακίνηση»

Σε άλλη περίπτωση, έπειτα από αναφορά οικογένειας, το ένα μέλος της οποίας είναι χρήστης αναπηρικού αμαξιδίου, «ο Συνήγορος επεσήμανε στον δήμο Βόλου τη στενότητα του υπάρχοντος πεζοδρομίου επί του οποίου κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος διέθετε άδεια αυξημένες χρήσης κοινόχρηστου χώρου, με αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η απρόσκοπτη μετακίνηση χρήστη αμαξιδίου…».

Έπειτα από παρεμβάσεις του Συνηγόρου, αναθεωρήθηκε η άδεια χρήσης κοινόχρηστου χώρου, προβλέποντας τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων σε μικρότερο εμβαδό. Στη συνέχεια όμως, διαπιστώθηκε ότι αυτή η αναθεώρηση «καταστρηγείται, με αποτέλεσμα να παραμένουν τα εμπόδια στη μετακίνηση του νεαρού ενήλικα». Ο Συνήγορος συνεχίζει τη διαμεσολάβηση.

Ψηφιακός αποκλεισμός

Παράλληλα, πολλά στελέχη της δημόσιας διοίκησης, όπως υπάλληλοι στις Κοινωνικές και Οικονομικές Υπηρεσίες και στα Κέντρα Κοινότητας Δήμων, ενημέρωσαν τον Συνήγορο ότι συχνά απευθύνονται σε αυτούς πολίτες και τους ζητούν «να τους συνδράμουν σε ηλεκτρονικά αιτήματα λόγω αδυναμίας πρόσβασης ή αυτοεξυπηρέτησης». Συνήθως, πρόκειται για ηλικιωμένους ή άτομα με αναπηρίες.

Ο Συνήγορος απευθύνθηκε στα υπουργεία Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, προτείνοντας μεταξύ άλλων, τη λειτουργία στο πλαίσιο των κατά τόπους ΚΕΠ, μιας θυρίδας Ψηφιακής Εξυπηρέτησης Πολιτών και τη διατήρηση εναλλακτικών τρόπων διεκπεραίωσης των διαδικασιών, παράλληλα με τους ψηφιακούς.

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, -μέσω του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους-, συντάχθηκε με τις δυο πρώτες προτάσεις, προτείνοντας να γίνει εκτίμηση του ύψους της δαπάνης.

Τα άλλα δύο υπουργεία, «δεν ανταποκρίθηκαν στην παρέμβαση αυτή εντός του 2024».

«Τουρισμός για όλους»

Στην έκθεση σημειώνεται επίσης, πως στο πλαίσιο αναφορών που έλαβε ο Συνήγορος για αποκλεισμό προσώπων με χαρακτηριστικά ευαλωτότητας από το πρόγραμμα «Τουρισμός για όλους 2024», προτείνεται στα συναρμόδια υπουργεία, «να δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής και μέσω διαδικασίας εκτός ψηφιακού περιβάλλοντος, ώστε να μην αποκλείονται από το πρόγραμμα πρόσωπα με χαρακτηριστικά ευαλωτότητας, όπως αναπηρία ή γήρας, που δεν διαθέτουν συσκευή κινητού τηλεφώνου με λειτουργία ανέπαφων πληρωμών ή δεν διαθέτουν καν αριθμό τηλεφώνου στο όνομά τους».

«Ανεπίλυτα ζητήματα»

Το 2024 ο Συνήγορος «έθεσε εκ νέου στη φορολογική διοίκηση ζητήματα που επηρεάζουν την ατομική κινητικότητα των ατόμων με αναπηρία και παραμένουν ανεπίλυτα, παρά το γεγονός ότι κάθε χρόνο απασχολούν μεγάλο αριθμό πολιτών. Από αυτά, τα θέματα που αφορούν τα τέλη κυκλοφορίας φαίνεται να παραμένουν στάσιμα, τόσο σε ότι αφορά τη θέση της Διοίκησης απέναντι στις αναδρομικές απαλλαγές, όσο και ως προς την ψηφιοποίηση της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής, η οποία δεν υλοποιήθηκε ούτε εντός του 2024».

«Μειωμένη υποστήριξη»

Αναφορικά με τον τομέα της εκπαίδευσης, στην έκθεση σημειώνεται μεταξύ άλλων, περίπτωση μαθητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στον οποίο παρασχέθηκε υποστήριξη με παράλληλη στήριξη «για ορισμένες μόνο ώρες, παρά το γεγονός ότι η γνωμάτευση του ΚΕΔΑΣΥ προέκρινε γι΄ αυτόν παράλληλη στήριξη πλήρους ωραρίου… Οι γονείς υποστήριξαν ότι, παρότι σε δεδομένη χρονική στιγμή προσλήφθηκε εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης, η Διεύθυνση του σχολείου κατένειμε τις ώρες με άνισο τρόπο».

Ως αποτέλεσμα, ορισμένοι μαθητές καλύφθηκαν πλήρως, όμως ο συγκεκριμένος έλαβε μειωμένη υποστήριξη, γεγονός που παραβιάζει «την ισότιμη πρόσβασή τους στην εκπαίδευση».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Συνήγορος σημείωσε πως «έχει ήδη επανειλημμένα συστήσει προς το υπουργείο την υποχρέωση ολοκληρωμένης εφαρμογής της νομοθεσίας».

«Περικόπτουν δαπάνες»

Στον τομέα της υγείας, ο Συνήγορος υπογράμμισε, πως έχει μεταξύ άλλων, «διερευνήσει πλήθος αναφορών σε σχέση με τη μερική άρνηση ή τη μη έγκριση δαπανών ειδικών θεραπειών για παιδιά με αναπηρίες και προβλήματα με τον ΕΟΠΠΥ».

Από τη διερεύνηση προέκυψαν ζητήματα «ως προς το εύρος των αρμοδιοτήτων των ελεγκτών ιατρών, ορισμένοι εκ των οποίων αμφισβητούν τις έγγραφες γνωματεύσεις των εξειδικευμένων ιατρών, οι οποίοι είναι οι θεράποντες, παρακολουθούν τον ανήλικο ασθενή και έχουν προβεί σε κλινική εξέτασή του, σε αντίθεση με τους ελεγκτές ιατρούς. Οι τελευταίοι περικόπτουν δαπάνες, σε θεωρητική βάση, χωρίς άμεση ιατρική άποψη και κλινική εξέταση. Έχει διαπιστωθεί ότι προβαίνουν καθ’ υπέρβαση των αρμοδιοτήτων τους σε αίτημα προσκόμισης επιπλέον δικαιολογητικών… και ότι απορρίπτουν ειδικές θεραπείες, στη βάση της αξιολόγησης του ΚΕΔΑΣΥ».

«Πλημμελείς συνθήκες φροντίδας»

Παράλληλα, στην έκθεση γίνεται αναφορά στα «Κέντρα Ειδικών Θεραπειών», δηλαδή ιδιωτικές δομές, που θεωρείται ότι παρέχουν υπηρεσιών «ειδικών θεραπειών» σε παιδιά και ενηλίκους με αναπηρίες.

Ο Συνήγορος διερεύνησε αναφορές παιδιών που αφορούν αυτές τις ιδιωτικές δομές. Οι γονείς ανέφεραν μεταξύ άλλων, πλημμελείς συνθήκες φροντίδας, ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής, ζητήματα ασφάλειας λόγω πλημμελούς επίβλεψης των παιδιών, ακόμη και «επίδειξη ανάρμοστων, θεραπευτικά και δεοντολογικά, συμπεριφορών εις βάρος των παιδιών, τα οποία ως επί τον πλείστον ήταν παιδιά με διαταραχές αυτιστικού φάσματος και νευρολογικά προβλήματα».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Συνήγορος σημείωσε μεταξύ άλλων πως «η Πολιτεία δεν μπορεί να επαφίεται αποκλειστικά σε ιδιώτες, οι οποίοι δηλώνουν ότι παρέχουν ιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες σε τόσο ευάλωτο πληθυσμό, με μηδαμινό έλεγχο. Η μη ένταξή τους σε υφιστάμενο νομικό πλαίσιο ή/και η μη ύπαρξη συγκεκριμένου νομικού πλαισίου, το οποίο να καθορίζει τη λειτουργία τους, αντίκειται σε βασικές αρχές του δικαίου…».

«Ευάλωτος οφειλέτης»

Στην έκθεση γίνεται αναφορά και σε «σοβαρά ζητήματα επιβίωσης», που προκύπτουν, όταν επιβάλλονται μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης για χρέη προς το Δημόσιο σε οφειλέτες με αναπηρία, τόσο για τους ίδιους, όσο και για τους φροντιστές τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, «καθίσταται ακόμα πιο δυσχερής η συνεχής προσπάθεια φροντίδας και στήριξης της αναπηρίας, η οποία απαιτεί τη διάθεση σημαντικών οικονομικών, ψυχικών και σωματικών πόρων».

Κατά την άποψη του Συνηγόρου, τα άτομα με αναπηρία, «πρέπει να τυγχάνουν ειδικών προβλέψεων και ευνοϊκότερης μεταχείρισης, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, τόσο σε ό,τι αφορά τις παροχές οικονομικής στήριξης, όσο και τις κάθε είδους οφειλές τους προς το δημόσιο. Η ανάγκη προστασίας τους, δε, καθίσταται πιο επιτακτική όταν πρόκειται να ασκηθούν σε βάρος τους μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, τα οποία θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην ήδη επιβαρυμένη καθημερινότητά τους».

The post Συνήγορος του Πολίτη: Ο καθημερινός αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα – «Ανεπίλυτα ζητήματα» appeared first on iEidiseis.